Fasıl 21 - Trans-Avrupa Ağları

FASLIN KAPSAMI :

Trans Avrupa Ağları faslı ulaştırma, enerji ve telekomünikasyon olarak üç alt başlıktan oluşmaktadır. TEN-Ulaştırmanın amacı, gerek AB içerisinde ve gerek AB ile komşu ülkeler arasında kişilerin, malların ve hizmetlerin serbest dolaşımını kolaylaştırmak amacıyla iyi bir ulaştırma altyapısı oluşturarak, bunun Trans Avrupa Ulaştırma Ağlarına (TEN-T) eklemlenmesini sağlamaktır. TEN-Enerjinin amacı Hazar, Ortadoğu ve Kuzey Afrika bölgelerinde yer alan enerji kaynaklarının AB pazarlarına ulaşması için gerekli petrol ve doğalgaz boru hatlarının inşa edilmesini, elektrik alışverişinin kolaylaşması amacıyla elektrik iletim hatları bağlantıların gerçekleştirilmesini ve elektrik sistemlerinin birlikte işlerliğinin temin edilmesini sağlamaktır. TEN-telekomünikasyonun amacı ise Avrupa çapında entegre olmuş bir telekomünikasyon ağının ve enformasyon toplumunun oluşturulmasıdır.

Trans-Avrupa Ulaştırma Ağları (TEN-T)

TEN-Ulaştırmanın amacı, Türkiye ve AB arasında kişilerin, malların ve hizmetlerin serbest dolaşımını kolaylaştırmak amacıyla iyi bir ulaştırma altyapısı oluşturarak, bunun Trans-Avrupa Ulaştırma Ağlarına eklemlenmesini sağlamaktır. Türkiye, hızlı ve güvenilir ulaştırma altyapısının ve multi-modal ulaştırma ağının oluşturulmasına ve Karadeniz, Asya, Orta Doğu ve Akdeniz bölgeleri ile Avrupa arasında gerekli ulaştırma bağlantılarının sağlanmasına yüksek önem vermektedir.

Bu çerçevede, ilgili AB mevzuatı ile uyumlu Ulaştırma Altyapı İhtiyaçları Değerlendirme (TINA) Çalışması yapılmış ve bu çalışma baz alınarak “Çekirdek Ağ Veri Güncelleme Dosyası” hazırlanmıştır. TINA çalışması ile ülkemizin 4 ulaştırma modunda (karayolu, hava yolu, demiryolu, deniz yolu) ihtiyaçlarını ortaya koyan bir ana ulaştırma ağı (Core Network ) ve 33 tane öncelikli ulaştırma altyapı projesi belirlenmiştir.

TEN-T nin geliştirilmesi amacıyla; altyapı projelerinin gerçekleştirilmesi IPA 3. Bileşeni Ulaştırma Operasyonel Programı kapsamında yürütülmektedir. Dolayısıyla TINA çalışması temel alınarak Ulaştırma Operasyonel Programı kapsamındaki projeleri de önceliklendirilmektedir.

Ulaştırma Operasyonel Programı kapsamında ilk öncelikli proje Ankara-İstanbul Hızlı Tren Hattı Projesi Köseköy-Gebze bölümünün rehabilitasyonu ve yeniden yapımını içermektedir. Projenin temel atma töreni 27 Mart 2012 tarihinde gerçekleştirilmiştir. İkinci öncelikli proje Irmak-Karabük-Zonguldak Demiryolu hattının rehabilitasyonu ve sinyalizasyonudur. Bu projenin temel atma töreni ise 15 Mayıs 2012 tarihinde gerçekleştirilmiştir.

Bu fasılda müzakereler TINA çalışması esas alınarak, ülkemizi TEN-T’ye bağlayacak ulaştırma eksenlerini belirlemeye yönelik olarak yürütülmektedir.

Trans-Avrupa Enerji Ağları (TEN-E)

Birlik sınırları dahilindeki üye ülke ağlarının birbirine bağlantılarının sağlanması ve birlikte çalışabilmelerini teminen Trans-Avrupa enerji (TEN-E) ağları oluşturulmuştur. TEN-E ile enerji projeleri, enerji iç pazarının gelişmesine katkıda bulunulması, arz güvencesinin iyileştirilmesi ve AB'nin ekonomik ve sosyal uyumuna katkıda bulunulması tasarlanmıştır. AB, sınırlar arasında hem elektrik hem doğal gaz ağlarını güçlendirmek ve bunların entegrasyonunu sağlamak ile düzenli bir elektrik ve gaz akımını güvence altına almak istemektedir. Doğu kaynakları ile Batı pazarları arasında stratejik konuma sahip Türkiye, söz konusu altyapı projelerinin gerçekleştirilmesine büyük önem vermektedir.

AB’de tüketilen enerjinin yarısı üçüncü ülkelerden ithal edilmektedir. Bu oranın 2030 yılında %70’lere ulaşması beklenmektedir. AB enerji politikasının hedeflerinden biri, arzın kesintiye uğramamasıdır. AB’nin mevcut gelişmişliğini korumak ve gelişmeye devam edebilmesiyle ilgili olarak sürekli artan bir enerji gereksinimi vardır. Enerji sorununun giderilmesi için AB kaynak çeşitliliği ile ilgili projelere önem vermekte ve bu projelerin gerçekleştirilmesi için büyük çaba sarf etmektedir.

Türkiye, bölgedeki diğer ülkelerle enerji alanında daha yakın işbirliğine imkân sağlayacak ve enerji güvenliğinin tesisi bağlamında AB’nin önceliklerinden birini teşkil eden Güney Gaz Koridorunun hayata geçirilmesinde ve Türkiye ile AB’nin enerji güvenliğine katkıda bulunmada büyük bir rol üstlenmektedir. Türkiye’nin dâhil olduğu gaz iletim ve bağlantı projeleri Türkiye’nin AB piyasası ile entegrasyonunu temin ederken, AB’nin arz güvenliğine ve kaynak çeşitlendirmesine katkı sağlayacaktır.

Avrupa Birliği, Güney Gaz Koridoru çerçevesinde 4 ana hedef üzerine odaklanmaktadır:

  • - Hazar doğal gaz kaynakları ile Avrupa arasında fiziksel bir bağlantı oluşturulması,
  • - Arz güvenliğinin artırılması ve 2009’da Ukrayna-Rusya krizi gibi krizlerden en az seviyede etkilenilmesi,
  • - Transit taşımacılığa ilişkin risklerin azaltılması,
  • - Toptan satış rekabetinin artırılması.

Bu bağlamda, Türkiye ile AB ülkeleri arasında doğal gaz alanında bağlantı çalışmaları yürütülmekte olup enerji kaynaklarının ticaretinin yapılabilmesi için çalışmalar sürmektedir. Türkiye’nin enerji tüketen ve batısında yer alan ülkeler ile petrol ve doğal gaz üreticisi ülkeler arasında bir köprü işlevi gören konumu, enerji arz güvenliği açısından bakıldığında ülkemizin önemini artırmaktadır. Ülkemiz Türkiye – Yunanistan doğal gaz enterkoneksiyonu, Bakü – Tiflis – Ceyhan, Kerkük – Yumurtalık petrol boru hatları gibi büyük çaplı projeleri hayata geçirmiş, Nabucco West, TANAP, Bakü – Tiflis – Erzurum doğal gaz boru hattı, Samsun – Ceyhan petrol boru hattı gibi projeleri de gerçekleştirmek üzere gerekli çalışmaları yürütmektedir.

Türkiye ile AB arasında sınır ötesi elektrik ticaretinin gerçekleşmesine yönelik yasal çerçevenin tamamlanması ve teknik sorunların çözülmesine ilişkin çalışmalar devam etmektedir. Bu kapsamda, 18 Eylül 2010 tarihinde, Türkiye elektrik sisteminin ENTSO-E (European Network of Transmission System Operators for Electricity) Avrupa Kıtası Senkron Bölgesine bağlanmış ve deneme paralel çalışma testi başlatılmıştır. Deneme Paralel Çalışma üç aşamadan oluşmaktadır: “Kararlılığın Sağlanması Dönemi” (Programlı enerji alışverişlerinin olmadığı dönem), “Ticari olmayan elektrik alışverişi dönemi” ve “Ticari Elektrik Alışverişi Dönemi”. Kararlılığın sağlanması dönemi 2011 yılı Şubat ortasında tamamlanmış, ticari olmayan elektrik alışveriş dönemi Şubat 2011’de başlamış ve Mart 2011’de tamamlanmış ve ticari elektrik alışveriş dönemi ise Haziran 2011’de başlamış olup 2013 Sonbaharına kadar uzatılmıştır.


FASIL KAPSAMINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR :

Trans Avrupa Ağları Faslının Tanıtıcı Tarama Toplantısı 30 Haziran 2006 tarihinde, Ayrıntılı Tarama Toplantısı ise 29 Eylül 2006 tarihinde yapılmıştır. Portekiz Dönem Başkanlığı’nın 27 Eylül 2007 tarihli mektubu ile ülkemizin müzakerelere yeterince hazır olduğu belirtilmiş ve Türkiye Trans Avrupa Ağları Faslında Müzakere Pozisyon Belgesini sunmaya davet edilmiştir. Fasla ilişkin açılış kriteri bulunmamaktadır. Fasıl 19 Aralık 2007 tarihinde Brüksel’de yapılan Hükümetlerarası Konferans’ta müzakerelere açılmıştır.


KAPANIŞ KRİTERLERİ :

Fasıl ile ilgili müzakerelerin geçici olarak kapatılabilmesi için bir adet siyasi ve bir adet teknik kapanış kriteri bulunmaktadır. Bunlar;

1-) Türkiye’nin, Türkiye-AB Ortaklık Anlaşması Ek Protokolü’nden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmesi (siyasi kriter),

2-) Avrupa Komisyonu ve Türkiye’nin 1692/96/EC sayılı Karar’ın tadil edilmiş haline göre gelecek TEN-T Ağı üzerinde uzlaşması ve TEN-T Ağı çerçevesinde Avrupa menfaati öncelikli bir proje üzerinde mutabık kalınması.


KAPANIŞ KRİTERİNİN KARŞILANMASI KAPSAMINDA YAPILAN ÇALIŞMALAR :

Teknik kapanış kriterinin ilk bileşeninin karşılanmasına yönelik olarak TINA çalışmasındaki verilerin TEN-T rehber ilkeleri doğrultusunda güncellenmesi ile “Çekirdek Ağ Veri Güncelleme Dosyası”; Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından hazırlanmıştır.

Komisyon heyeti 22-29 Eylül 2010 tarihleri arasında ülkemiz TEN-T ağını yerinde ziyaret için gezi düzenlemiştir.

Teknik kriterin ikinci bileşeninin karşılanmasına yönelik olarak Türkiye ile Avrupa Komisyonu arasında “Halkalı-Kapıkule Demiryolu Projesi” belirlenmiş ve proje 26 Ocak 2010 tarihinde Brüksel’de Komisyon ile yapılan toplantıda teyit edilmiştir. 25 Ekim 2010 tarihinde Brüksel’de düzenlenen teknik toplantıda ise, söz konusu projenin Kapıkule-Halkalı-Ankara-Sivas-Kars şeklinde uzatılması üzerinde mutabık kalınmıştır.

Trans-Avrupa Ağları (TEN) Faslı teknik kapanış kriterinin karşılanmasına yönelik toplantı 13 Aralık 2010 tarihinde Brüksel’de düzenlenmiş ve teknik kriterin sağlandığı görüşüne varılmıştır.

Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından hazırlanan TEN-T Çekirdek Ağ Veri Güncelleme Dosyası’nın son hali, Dışişleri Bakanlığı tarafından 12.01.2011 tarihinde resmi olarak Avrupa Komisyonu’na iletilmiştir.

Dolayısıyla, teknik kriterin karşılanmasına yönelik çalışmalar tamamlanmış bulunmaktadır.  

Yeni Trans Avrupa Taşımacılık Ağları (TEN-T) kuralları uyarınca tanımlanan Türkiye’deki TEN-T Ağı, TEN-T kılavuz ilkeleri hakkındaki gözden geçirilmiş “Avrupa Komisyonu Önerisi”ne; öncelikli proje ve altyapı ile ilgili veriler ise “TENtec Bilgi Sistemi”ne dâhil edilmiştir. Söz konusu haritaların ve verilerin düzeltilmesine yönelik çalışmalar sürdürülmektedir.

 

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI BÜNYESİNDE İLGİLİ BAŞKANLIK :

Sektörel Politikalar  Başkanlığı 
Başkan : Aylin ÇAĞLAYAN ÖZCAN
Telefon  : (312) 218 14 25
Faks  : (312) 218 14 05
E-posta  : acaglayan@ab.gov.tr 

 

İLGİLİ ALT KOMİTE TOPLANTILARI :

6 No'lu Taşımacılık, Çevre, Enerji ve Trans-Avrupa Şebekeleri Alt Komitesi
11. Tur: 8-9  Mart 2012 Brüksel-Belçika
10. Tur : 25-26 Ocak 2011 Ankara
9. Tur : 26-27 Ocak 2010 Brüksel-Belçika
8. Tur : 26-27 Şubat 2009 Ankara
7. Tur : 25-26 Şubat 2008 Brüksel-Belçika
6. Tur : 22-23 Şubat 2007 Ankara
5. Tur : 18-19 Temmuz 2005 Brüksel-Belçika
4. Tur : 12-13 Ekim 2004 Ankara
3. Tur : 06-07 Mart 2002 Brüksel
2. Tur : 27-28 Şubat 2001 Ankara
1. Tur : 30 Haziran 2000 Brüksel-Belçika

TARAMA TOPLANTILARI :

Fasıl Koordinatör Kurum Bilgileri
Tanıtıcı Tarama Toplantısı Sunuşları (30 Haziran 2006)

Ayrıntılı Tarama Toplantısı Sunuşları (29 Eylül 2006)
Tarama Toplantılarında Avrupa Komisyonunun Sorularına Verilen Cevaplar
   - TEN - Ulaştırma    (PDF Format -399 KB)
   - TEN - Enerji    (PDF Format - 264 KB)


YARARLI LİNKLER :

Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
Avrupa Birliği Türkiye Delgasyonu
European Commission - DG Mobility and Transport (DG MOVE)
European Commission-TEN-T Transport Infrastructure
European Commission Trans-European Transport Network Executive Agency
European Commission- Trans European Energy Networks
European Commission- Trans European Energy NetworksTrans-European Networks Guidelines – Legislation in force

 


 

 


 

Sayfa görüntüleme sayısı:16873
Son güncelleme tarihi: 2013-07-29 10:19:10